Waarom Fairtrade Katoen?

Naar schatting 100 miljoen gezinnen zijn afhankelijk van de katoenproductie in 70 landen over de hele wereld. De grootste katoenproducerende landen en regio’s zijn de Verenigde Staten, China, India, Oezbekistan en West- en Centraal-Afrika. Katoen is een bijzonder belangrijke bron van werkgelegenheid en inkomen in West- en Centraal-Afrika, India, Pakistan en Centraal-Azië.

De wereldprijs voor katoen is de voorbij jaren sinds 2011 voortdurend gedaald, terwijl de kosten voor een duurzame katoenteelt stijgen.

Historisch gezien is de dalende waarde van katoen sinds het begin van de jaren 1980 het gevolg van het toenemende gebruik van synthetische vezels als polyester en nylon. De sterk gesubsidieerde katoenindustrie in de Verenigde Staten (VS), de Europese Unie (EU), China en andere producerende landen zetten de prijzen nog verder onder druk. De katoenproducenten in de Verenigde Staten ontvangen grote sommen overheidssubsidies, bijna evenveel als de waarde van hun hele oogst. Ongeveer drie vierde van de katoenoogst uit de VS wordt op die manier 'gedumpt' op de wereldmarkt, vaak tegen een prijs die lager ligt dan de productiekosten.

Naast een lage prijs ondervinden meer en meer producenten problemen omwille van klimaatverandering. Katoen is tevens een intensieve en zware teelt waardoor de bodem in een slechte staat verkeert.

Waarom Fairtrade?

Sinds de invoering van de eerste Fairtrade minimumprijzen voor katoen in 2004 heeft Fairtrade het bestaan van de katoenboeren aanzienlijk verbeterd. Wanneer ze hun katoen verkopen op de Fairtrade markt, hebben de katoenboeren de zekerheid dat ze een minimumprijs krijgen die probeert hun gemiddelde kosten voor een duurzame teelt te dekken. Ze ontvangen ook een Fairtrade premie, die hun de mogelijkheid biedt om te investeren in projecten voor de gemeenschap, zoals scholen, wegen of voorzieningen voor gezondheidszorg.

De Fairtrade standaarden voor katoen

Fairtrade katoen werd gelanceerd in 2005 om de katoenkwekers een alternatief te bieden voor de wispelturige en onbetrouwbare conventionele markt. De producentenorganisaties worden geaudit volgens de Fairtrade standaarden.

De Fairtrade standaarden voor katoen bieden onder andere de volgende garanties:

  • De Fairtrade minimumprijzen voor katoen worden bepaald op verschillende niveaus, afhankelijk van de productiegebieden. De minimumprijzen dekken altijd de kosten voor een duurzame teelt. Wanneer de marktprijs hoger ligt dan de Fairtrade minimumprijs, geldt bovendien de marktprijs.
  • De Fairtrade minimumprijzen voor biologische katoen liggen 20 procent hoger dan de conventionele Fairtrade minimumprijzen.
  • Bovenop de Fairtrade prijs moeten de kopers een Fairtrade premie betalen van 5 dollarcent per kilo Fairtrade katoen. De producentenorganisaties investeren die premie in sociale en economische doeleinden zoals diensten voor onderwijs en gezondheidszorg, materiaal voor verwerking en leningen aan de leden.
  • Milieustandaarden beperken het gebruik van pesticiden en kunstmest en moedigen duurzaamheid aan.
  • Indien gewenst kunnen de producentenorganisaties een beroep doen op pre-exportkredieten, die tot 60% van de aankoopprijs dekken.

Wat onderscheidt Fairtrade van andere certificatiesystemen?

De negatieve aspecten van de conventionele katoenproductie veroorzaken bezorgdheid bij zowel de consumenten als de industrie. De problemen op het vlak van sociale en ecologische verantwoordelijkheid en duurzaamheid worden steeds belangrijker voor grote merken en retailers. Vandaar het groeiende aantal certificatiesystemen, die streven naar betere economische, sociale en ecologische omstandigheden in de katoenteelt – de ‘Eco-Textile Labelling Guide’ 2014 bevat een lijst van meer dan 60 duurzame textiellabels en -standaarden. In 2012 werd 933.000 ton katoen geproduceerd die voldoet aan bepaalde normen (3,4 procent van de wereldwijde productie). Bijna de helft daarvan (448.000 ton) werd als standaardconform verkocht.

Waar andere certificatiesystemen ernaar streven om het milieu te beschermen of bedrijven in staat te stellen om hun producten te traceren, is de Fairtrade certificering uniek omdat dit het enige systeem is waarvan de belangrijkste bedoeling erin bestaat de armoede aan te pakken door betere handelsvoorwaarden en ook door de boeren meer macht te geven in hun handelsrelaties.

Binnen de conventionele toevoerketen hebben kleinschalige katoenboeren maar beperkte mogelijkheden om hun economische en sociale situatie te verbeteren. Fairtrade ondersteunt boeren met eerlijker en stabielere prijzen en extra inkomsten om te investeren in infrastructuur, vorming, landbouwmateriaal en een betere bedrijfsvoering en ook in programma’s voor onder andere gezondheidszorg, zuiver water en onderwijs die het welzijn van de gemeenschap bevorderen. Fairtrade steunt boeren bij het beheren van de gezondheids- en milieurisico’s van de katoenteelt en bij de opbouw van sterkere organisaties met meer onderhandelingsmacht die een actievere rol spelen in de wereldwijde toevoerketens.

“Fairtrade gaat over empowerment en ontwikkeling op lange termijn, want de boeren en arbeiders pakken diep ingewortelde problemen stap voor stap aan om een betere toekomst uit te bouwen voor henzelf, hun familie en hun gemeenschap. Wij kunnen en zullen de handelsregels veranderen en de kwekers en arbeiders in staat stellen om hun eigen toekomst uit te stippelen.”

Marike de Peña, Voorzitster van de Raad van Bestuur van Fairtrade International en directrice van de coöperatie Banelino in de Dominicaanse Republiek

Fairtrade Textielstandaarden

Bijna drie jaar na de instorting van de textielfabriek van Rana Plaza in Bangladesh is er voor de werknemers zelf maar weinig veranderd. Na de tragedie, waarbij meer dan 1100 arbeiders om het leven kwamen en 2500 anderen gewond raakten, kwamen er meer eisen voor een betere bescherming – maar veel werknemers in de kledingindustrie werken nog altijd in gevaarlijke omstandigheden en voor een laag loon.

De nieuwe textielnorm en het nieuwe textielprogramma van Fairtrade willen iets doen aan die slechte werkomstandigheden door de Fairtrade aanpak uit te breiden tot de volledige toeleveringsketen van textielproducten. "Door te kiezen voor Fairtrade kunnen bedrijven nu het sociale en economische welzijn van de werknemers in de hele productieketen helpen verbeteren," zegt Martin Hill, CEO ad interim van Fairtrade International.

De nieuwe norm is gebaseerd op de bestaande Fairtrade norm voor loonarbeid en spitst zich toe op arbeidsomstandigheden, waardige lonen en de rechten van werknemers en staat naast katoen ook open voor andere duurzaam geproduceerde vezels. Het is de eerste norm die vereist dat binnen een bepaalde periode – zes jaar – een leefbaar loon wordt betaald. De eigenaars van merken zullen ook via een contract verantwoordelijk zijn voor eerlijke aankopen op lange termijn – iets wat van essentieel belang is om loonsverhogingen te kunnen doorvoeren. Algemeen wil de norm fabrieksarbeiders meer macht geven en hen in staat stellen om onafhankelijk te onderhandelen over hun arbeidsvoorwaarden.

De nieuwe norm is de eerste stap naar de invoering van een uitgebreid Fairtrade Textielprogramma dat verandering moet brengen in de praktijken in de toeleveringsketen van textielproducten en aanverwante sectoren. Het concept van het programma zal vergelijkbaar zijn met de diensten voor producenten die worden aangeboden aan boeren en arbeiders, maar zal specifiek afgestemd zijn op textielfabrieken. Na een eerste evaluatie zullen fabrieken steun krijgen om te voldoen aan de vereisten van de norm.

Test nu jouw kennis van de katoenproductie en de textielindustrie met deze quiz

Delen